ભારતમાં crypto પર 30% tax અને 1% TDS: Binance વાપરતાં પહેલાં શું જાણવું

ભારતમાં ઘણા નવા લોકો માને છે કે "જ્યાં સુધી crypto ને INR માં ન બદલું ત્યાં સુધી tax નથી લાગતો". Income Tax Department ના નિયમ પ્રમાણે એ સાચું નથી. ભારતમાં crypto પર બે અલગ વસ્તુઓ લાગુ પડે છે — નફા પર 30% નો tax, અને ચુકવણી વખતે કપાતો 1% TDS. બંને એકબીજાનો વિકલ્પ નથી; TDS કપાઈ જાય તેથી 30% માફ થઈ જતો નથી.

આ લેખ Income Tax Department ના "Taxation of Virtual Digital Asset (VDA)" પાના પરથી (છેલ્લે અપડેટ: 27 મે 2026, અમે 29 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ તપાસ્યું) સીધા નિયમો લઈને, Binance વાપરનાર માટે તેનો વ્યવહારુ અર્થ સમજાવે છે. આ tax સલાહ નથી — તમારી પરિસ્થિતિ માટે CA ને પૂછવું.

પહેલાં: "VDA" માં શું આવે

Income Tax Department ના પાના પર Virtual Digital Asset ની સમજૂતી આ રીતે છે:

Virtual Digital Assets (VDAs) include crypto assets, Non-Fungible Tokens (NFTs), and any other digital assets, excluding Indian currency, CBDCs, Foreign currency, and notified digital assets.

એટલે કે BTC, ETH, USDT જેવા token અને NFT — બધાં VDA છે. INR, RBI નો digital rupee અને વિદેશી ચલણ VDA નથી.

30% કેવી રીતે ગણાય, અને શું બાદ નથી મળતું

પાના પરની ગણતરી સીધી છે: વેચાણની પૂરી રકમ, તેમાંથી ખરીદ કિંમત બાદ, જે બચે તે કરપાત્ર આવક. તેના પર 30%. મૂળ વાક્ય:

The income from the transfer of VDA shall be taxable at the rate of 30% without deduction of any expenditure (other than the cost of acquisition, if any) or allowance or set-off of any loss.

આ એક વાક્યમાં ત્રણ વાત છે, અને ત્રણેય નવા લોકોને મોંઘી પડે છે:

• ખરીદ કિંમત સિવાય કોઈ ખર્ચ બાદ નથી મળતો. Binance ની trading fee, withdrawal fee, ઇન્ટરનેટ કે લેપટોપનો ખર્ચ, કોઈની સલાહની ફી — કશું નહીં. fee કેટલી લાગે છે તે તમારા નફાની ગણતરી બદલતું નથી, પણ ખિસ્સામાં શું બચે છે તે જરૂર બદલે છે, એટલે Binance Spot પર fee કેવી રીતે ગણાય છે એ અલગથી સમજી લેવું કામનું છે.
• એક સોદાની ખોટ બીજા સોદાના નફા સામે સરભર નથી થતી.
• દર 30% છે, અને પાના પ્રમાણે તેની ઉપર surcharge અને cess અલગથી ઉમેરાય છે — એટલે ખરેખર ભરવાની રકમ નીચેનાં ઉદાહરણો કરતાં થોડી વધારે થશે.

બે ગણતરીનાં ઉદાહરણ

બીજું ઉદાહરણ ધ્યાનથી જોવા જેવું છે. વર્ષભરમાં એક સોદામાં ₹20,000 નો નફો અને બીજામાં ₹15,000 ની ખોટ થઈ, તો ખિસ્સામાં ખરેખર ₹5,000 બચ્યા. પણ ખોટ સરભર ન થતી હોવાથી tax ₹20,000 પર ગણાય — એટલે ₹6,000. કમાણી ₹5,000 અને tax ₹6,000, એટલે ચોખ્ખું ₹1,000 નું નુકસાન.

આ કારણે ભારતમાં "થોડું થોડું કરીને ઘણા સોદા કરવા" ની આદત ખાસ ભારે પડે છે: દરેક નફાવાળો સોદો પૂરો tax ખેંચે છે, જ્યારે ખોટવાળા સોદા કશું પાછું નથી આપતા.

1% TDS: કોણ કાપે છે અને ક્યારે

પાનાનું મૂળ વાક્ય:

1% TDS applies under Section 194S when payment is made to a resident for the transfer of VDA. If the payment is made to a non-resident, TDS shall be deducted under Section 195. No TDS is required if the payment does not exceed Rs. 50,000 (if the payer is an individual/HUF with a business turnover below Rs. 1 crore or professional receipts below Rs. 50 lakh or not having any business/profession income) and Rs. 10,000 (for all other payers).

તેમાંથી ત્રણ મુદ્દા નીકળે છે:

Binance વાપરનાર માટે આનો સૌથી સીધો અર્થ P2P પર દેખાય છે. P2P માં તમે બીજા વપરાશકર્તાના બેંક ખાતામાં સીધા પૈસા મોકલો છો, એટલે એ સોદામાં ચુકવણી કરનાર તમે છો. P2P નો ક્રમ અને જોખમ P2P પર USDT સુરક્ષિત રીતે ખરીદવાની રીત માં વિગતે લખ્યાં છે; અહીં ઉમેરવાનું એટલું જ કે પૈસા મોકલવાની જવાબદારી સાથે TDS ની જવાબદારી પણ આવે છે.

બે વાત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી:

• TDS એ આખો tax નથી. 1% કપાયા પછી પણ નફા પર 30% ની જવાબદારી અલગ રહે છે. TDS તો આગોતરી કપાત છે, જે return ભરતી વખતે સરભર થાય છે.
• કોઈ platform તમારા વતી TDS કાપે છે કે નહીં, એ ધારી ન લેવું. તમારા પોતાના statement અને બેંક entry જોઈને ચકાસવું, અને ખાતરી ન થાય તો CA ને પૂછવું.

"કોઈને ખબર નહીં પડે" એ હવે ચાલે એવું નથી

એ જ પાના પર એક ત્રીજો વિભાગ પણ છે, જે ઘણા લોકો ચૂકી જાય છે:

Specified reporting entities must report transactions involving crypto-assets (as defined in Section 2(47A)(d)) in a prescribed form and timeline.

એટલે crypto ના વ્યવહાર જણાવવાની જવાબદારી નિર્દિષ્ટ સંસ્થાઓ પર મૂકવામાં આવી છે. તમારા હિસાબ અને વિભાગ પાસે પહોંચતી માહિતી વચ્ચે ફરક હોય તો પ્રશ્ન તમને પુછાય છે, એટલે રેકોર્ડ સાચવવો એ હવે વૈકલ્પિક નથી.

Binance પરથી રેકોર્ડ કેવી રીતે કાઢવો

Binance ના મદદ પાના "How to Generate Transaction History?" (અપડેટ 26 નવેમ્બર 2025) ની પહેલી જ લીટી આ કામ માટે છે:

If you need to file taxes for your cryptocurrency investments, you can generate a statement of your Binance account to perform tax calculations.

વેબસાઇટ પરનો ક્રમ પાના પ્રમાણે આ રીતે છે: લોગ ઇન કરીને [Assets] – [Asset History] માં જવું, export ના ચિહ્ન પર જઈને [Export Transaction Records] પસંદ કરવું, પછી સમયગાળો પસંદ કરીને [Generate] દબાવવું. છ મહિનાથી જૂનો સમયગાળો જોઈતો હોય તો [Customize] વાપરવું પડે છે.

બે મર્યાદા પાના પર સ્પષ્ટ લખેલી છે અને બંને વર્ષના અંતે નડે છે:

• તૈયાર થયેલી ફાઇલની download link 7 દિવસ પછી બંધ થઈ જાય છે.
• દર મહિને કેટલી statement બનાવી શકાય તેની સંખ્યા મર્યાદિત છે (પાના પર 15 થી 40 લખેલું છે), અને તમારી બાકી મર્યાદા screen પર જ દેખાય છે.

એટલે ITR ના છેલ્લા અઠવાડિયે બધું એકસાથે કાઢવાની રાહ ન જોવી. વર્ષ દરમિયાન દર ત્રિમાસિકે એક વાર statement કાઢીને સાચવી લેવું વધારે સલામત છે. સાથે એ પણ યાદ રાખવું કે network બદલવાથી ખરીદ કિંમતની ગણતરી બદલાતી નથી, પણ ચૂકવેલી fee તમારા ખરેખરા ખર્ચમાં ઉમેરાય છે — USDT મોકલવાની fee 19 network માં કેટલી છે એ આંકડા સાથે જોઈ શકાય છે.

પાંચ સામાન્ય ગેરસમજ

1. "INR માં ન બદલું તો tax નથી" — નિયમ VDA ના transfer પર છે, માત્ર INR માં ઉપાડ પર નહીં.
2. "fee બાદ મળશે" — ખરીદ કિંમત સિવાય કશું બાદ નથી મળતું.
3. "ખોટ થઈ છે એટલે tax નહીં" — એક સોદાની ખોટ બીજાના નફા સામે સરભર નથી થતી.
4. "1% TDS કપાયો એટલે કામ પૂરું" — 30% ની જવાબદારી અલગ રહે છે.
5. "રેકોર્ડ પછી કાઢી લઈશ" — Binance ની download link 7 દિવસમાં બંધ થાય છે અને દર મહિને statement ની સંખ્યા મર્યાદિત છે.

આ બધું નક્કી કર્યા પછી જ ખરીદી પર આવવું. USDT અને network નો પાયાનો ફરક હજી સ્પષ્ટ ન હોય તો USDT શું છે અને network તથા wallet નો ફરક પહેલાં વાંચી લેવું.

સ્રોત અને ચકાસણી

• Income Tax Department નું Taxation of Virtual Digital Asset (VDA) પાનું (incometaxindia.gov.in). પાના પર Last Updated: May 27th, 2026. અમે 29 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ Introduction, Tax Computation (Section 115BBH), TDS (Section 194S) અને Reporting (Section 285BAA) વિભાગ ખોલીને વાક્યો ઉતાર્યાં.
• Binance નું How to Generate Transaction History? મદદ પાનું (binance.com). પાના પર Updated on 2025-11-26.
• લેખમાંની ગણતરીઓ ઉપરના 30% ના દર પરથી અમે કરી છે. તે ઉદાહરણ છે, કોઈ વાસ્તવિક ખાતાનો હિસાબ નથી.

નિયમો બદલાય છે અને દરેક વ્યક્તિની સ્થિતિ અલગ હોય છે. અહીં લખેલું બધું સમજણ માટે છે, tax સલાહ નથી — return ભરતાં પહેલાં ઉપરનું સરકારી પાનું જાતે ખોલીને તાજી તારીખ જોવી અને CA ની સલાહ લેવી.